آزادی و اخلاق

آزادی و اخلاق

 موبد پدرام سروش پور

pedramsoroushpoor

آزادی یکی از باارزش ترین موهبتهای آفریدگار هستی است که به واسطه آن انسان معنی پیدا می کند. آزاداندیشی و به دنبال آن آزادی بیان و آزادی کردار مهمترین عامل حرکت رو به جلوی انسانها می باشند. ولی جاده‌ای که این حرکت را در چهارچوب و مسیر دستیابی به هدف آرمانی قرار می دهد، اخلاق است و در فرهنگ زرتشتی راستی پایه و اساس شکل گیری اخلاق نیک بوده و در آخرین بند یسنا به زیبایی همین ماهیت اخلاق بیان شده است.

«راه در جهان یکی است و آن راه راستی»

به عبارت دیگر اگر آزادی باعث زیان‌رساندن به حقوق دیگران گردد به هیچ وجه باعث پیشرفت جامعه انسانی نشده و در حقیقت از راه و مسیر درست خارج گردیده است

اکثر اندیشمندان بر این باورند که آزادی مقدم بر اخلاق است به عبارت دیگر اگر جامعه ای آزادی بیان و اندیشه برقرار نباشد هیچگاه اخلاق نمی تواند حاکم شود. چرا که اخلاقی، نیک تعریف می‌شود که برپایه اختیار انسان و باور انسان در درون وی شکل بگیرد نه به جبر و در ظاهر فرد بروز دهد. از سویی اکثر بی‌اخلاقی ها از عدم آزادی بروز می دهد. اگر به انسان اجازه ندهند که به آزادی حرفش را بیان کند به دروغ و راههای غیراخلاقی متوصل می‌شود. البته این مطلب بیانگر این نیست که آزادی به تنهایی بتواند راهگشا باشد. اگر همگام با توسعه آزادی، چهارچوبهای اخلاقی در جامعه شکل نگیرد روند توسعه آزادی نه تنها کند می‌شود چه بسا از حرکت بایستد و همین امر بهانه‌ای می‌شود برای سلب آزادی. در حقیقت آزادی و اخلاق همانند حرکت و راه، دو عنصر غیر قابل تفکیک می باشند. اگر می خواهیم حرکتمان پایدار، پرسرعت به سوی هدف عالی باشد باید در راه و چهارچوب اخلاق گام برداریم

بنابراین یکی از نیازهای مهم جوامع خواهان آزادی، بالابردن سطح آگاهی مردم از شناخت اخلاق و توسعه آن در جامعه است. در فرهنگ زرتشتی سرچشمه‌های شکل‌گیری اخلاق امشاسپندان می‌باشند. همانطور که بیان شد آزادی و اختیار انسان ، اولین اصل و پایه اخلاق می‌باشد در فرهنگ زرتشتی نیز وهومن یا اندیشه پاک نمادی از آزاداندیشی است. پس در نخستین گام باید به آزادی اندیشه و آزادی بیان ارج بنهیم. هر کسی حق دارد در هر جایگاه، با هر مقام و منصبی نظر خود را آزادانه بیان کند و مهمتر از آن هیچ فرد یا ارگانی این اجازه را ندارد آزادی بیان انسانها را سلب کند. تاریخ اثبات کرده تمام کسانی که در این راه اشتباه گام بر‌می‌دارند آزادی را فقط برای دیگران نمی‌خواهند به عبارت دیگر به قیمت سلب آزادی دیگران، به دنبال دستیابی به اهداف خود در کمال آزادی هستند

اتفاقا اگر چنین شرایطی فراهم شود شفاف بودن و گسترش آگاهی مردم جایگزین دروغ و تهمتهای پنهانی می گردد و شرایط لازم جهت انتخاب درست جامعه فراهم شده که این همان نتیجه ایست که از ساختارهای دموکراسی دنیای مدرن توقع داریم

دومین اصل اخلاقی در فرهنگ زرتشتی راستی است. برپایه باور ما زرتشتیان در جامعه‌ای که راستی به طور کامل نهادینه و حاکم باشد هیچ بدی در آن راه نخواهد یافت. برای گسترش راستی نخست باید به این باور برسیم که راه پیشرفت جامعه تنها و تنها در مسیر گسترش راستی است. مهمترین آفت راستی بعد از ناآگاهی ، ناتوانی و کم‌توانی است

زنیرو بود مرد را راستی     ز سستی کژی زاید کاستی

پس نخست باید یاد بگیریم خود را در حد توان و بنیه خود معرفی کنیم تا به ورطه ناراستی کشیده نشویم ولی آنچه به نظر نگارنده ستون راستی است شجاعت است. بیان راست حقایق و گرفتار نشدن به ورطه دروغ نیازمند شجاعت بیان است

تمام کسانی که در دوره‌های حساس جامعه با اسم خود و البته حفظ سایر اصول اخلاقی به بیان دیدگاههایشان می‌پردازند در اصل در حال پایه‌گذاری مهمترین اصل گسترش راستی در جامعه یعنی، شجاعت بیان می‌باشند. برای بالارفتن سطح آگاهی مردم و توانمندی ایشان در انتخاب درست نیاز به گسترش راستی داریم و برای تضمین گسترش راستی نیاز به شجاعت بیان

برعکس عملکردهای غیرشفاف افراد تاثیرگذار جامعه مهمترین عامل گسترش ناراستی، تهمت و بی‌اعتمادی در جامعه است. ولی آنچه که شاید از ناراستی بدتر باشد اقدام به فریب یا کارهایی است که منجر به فریب افکار مردم شود. فریب یعنی دروغ را راست جلوه دادن که بسیار از دروغ بدتر می‌باشد

در کنار اندیشه پاک و راستی، برای حرکت به سوی نهادینه شدن آزادی و آزاداندیشی

Posted on April 17, 2014, in گوناگون. Bookmark the permalink. Leave a comment.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: