ارزش ها در دین زرتشت

ارزش ها در دین زرتشت

71731_3450900291180_1636974037_n

جهان شمول بودن

اندیشه اشوزرتشت مربوط به قوم و مردم خاصی در جهان نیست ، او مردمانی را برگزیده تر از دیگران نمی‌داند که خداوند آنان را به رهبری برگزیده باشد. این پیام آور سخنان خود را برای رستگاری مردم جهان بیان کرده است و انسان بودن و پرورش ارزش‌های نیک را به هر فرد سفارش می کند  تا اخلاقی نیک و رفتاری شایسته بر جهان هستی پویا و پایدار گردد

جایگاه خداوند

اندیشه اشوزرتشت که نخستین بار به یکتاپرستی پی برد خدای هستی را ترکیبی از چند صفت برشمرد و نام او را اهورامزدا گذاشت یعنی دانای بزرگ هستی بخش، یعنی دانش برتر و دانش کامل ، از این دیدگاه خداوند ویژگی آفرینندگی بر مبنای دانایی دارد پس پروردگار  بدی و نابرابری، ستم و بیداد را خلق نکرده است، آفریدگار نیکی‌ها بیدادگر و انتقامجو نیست بلکه با مهر خود در هستی نمایان می‌شود.

ناسازگاری با پندارهای نادرست

بینش و آموزش‌های اشوزرتشت بر اساس واقعیت‌ها است، اشوزرتشت باور دارد که دانش زمان در حال تکامل است و هیچگاه آن را پایانی نمی‌بیند از این دیدگاه استوره باوری، خرافه‌پرستی، پندارهایی که بر احساس نادرست و باورهای تعصب‌انگیز باشد نمی‌پسند او انسان را به پندارنیک سفارش می‌کند که بر مبنای دانش‌زمان هماهنگ شده باشد و همه  را یاری‌گر بیداری دانش بشری در گذر تاریخ می‌داند،

جایگاه دین

در بینش اشوزرتشت واژه دین که در اوستا به صورت “دَاِنَه” آمده است به معنی وجدان آگاه یا نیروی تشخیص خوب از بد است به همین روی انسانی دین‌دار است که بر پایه دانایی اندیشه می‌کند و با یاری وهومن و نیروی درونی آگاه خویش در راه بهزیستی و رستگاری خود و دیگران کوشش می‌کند

جایگاه انسان

انسان در اندیشه اشوزرتشت یاور و یاری دهنده او برای گسترش راستی و مبارزه با دروغ است. وقتی انسان می‌تواند برخی از فروزه‌های نیک اهورایی را در خود پرورش دهد و به یاری آنها در بستر زمان حرکت کندپس مسئول است و ماموریت دارد. زن و مرد در بینش اشوزرتشت با یکدیگر برابرند و بر یکدیگر هیچ برتری ندارند مگر آنکه در پیشرفت جهان هستی با دانایی و کردار نیک سهم بیشتری داشته باشند.

اختیار

بینش اشوزرتشت بدون کم و کاستی از اختیار و یا آزادی گزینش سخن می‌گوید و جبر را نمی‌پذیرد از این دیدگاه گناه آغازین نیز جایگاهی ندارد و انسان بی‌گناه و پاک به جهان هستی آمده است، هر کس با انتخاب راه خویش، خوب و بد را در زندگی تجربه ‌می کند تا زندگی را با اختیار و نه با تایید و دستور دیگری برای خود به سامان آورد.

دانش‌پذیری

دانش اندوزی و گسترش آن از پیشنهاد ویژه آموزه‌های اشوزرتشت است که در جهان امروز نیز راهکاری مناسب برای دست یافتن به نادیدنی‌ها و نا‌آگاهی‌ها است. اشوزرتشت پیشرفت و توانایی انسان را به دانش‌اندوزی او نسبت می‌دهد.

چنانچه فردوسی می‌فرماید:

توانا بود هر که دانا بود   ز دانش دل پیر برنا بود

یا ناصر خسرو:

درخت تو گر بار دانش بگیرد   به زیر آوری چرخ نیلوفری را

خردمندی

با اندیشه زرتشت همه در جهان باید خردمند باشند زیرا بالاترین هدیه خداوندی به انسان هوش و اندیشه است که انسان  بر مبنای آن و با بهره گیری از دانش و به خردمندی خواهد رسید در این بینش خردِ انسانِ دانشمند و بینشور سراسر وجود او را سرشار خواهد کرد  و جسم انسان تنها برای ادامه راه زندگی و دریافت داده‌ها با یاری چشم و گوش و احساس‌های دیگر برای دست یافتن به دانش بیشتر و رسیدن به خردمندی است.

هنجار هستی

نگرش آیین زرتشت به جهان هستی پیروی و پیوستن به هنجار و مبارزه با ناهنجاری است هنجار راستی در بینش زرتشت اشا نام گرفته است و انسان بایستی در هر شرایطی خود را با آن همگام و هماهنگ سازد یعنی راستی، پاکی، مهربانی، فروتنی، پارسایی و فروزه‌های نیک انسانی را در خود پرورش دهد تا با هنجار هستی همسو شده باشد زیرا این هنجار در تمام ذره‌ها و پدیده‌های هستی شکل گرفته است و به صورت ذاتی و غریزی انجام می‌پذیرد و بر انسان اندیشمند نیز بایسته است تا از آن پیروی کند و گرنه بی هنجاری و بی دادی گسترش خواهد یافت.

راستی

اشو زرتشت مردم جهان را به راستی دعوت می‌کند آنجا که در گات‌ها می‌فرماید: راستی همواره در جهان پیروز است یعنی دروغ و کژاندیشی نباید جایگاهی در بین مردم جهان داشته باشد زیرا هنجار هستی تنها بر راستی استوار است چنانچه در آرزوی داریوش بر سنگ نوشته او آمده است.

اهورامزدا این سرزمین را از دروغ، دشمن و خشکسالی به‌دور بدارد.

تازه شدن

فْرَشَه در آیین زرتشت تازه شدن را نوید می‌دهد که این واژه در انگلیسی نیز به صورت fresh  یعنی تازگی درآمده است . فرشه همگان را به تازگی در اندیشه، گفتار و کردار سفارش می‌دهد تن و روان انسان، فرهنگ و اخلاق بشر باید به سوی تازگی و پیشرفت حرکت کند. اشوزرتشت در پیام خود از پیروانش می‌خواهد که همواره جهان را نو و زندگی را تازه کنند .

“از کسانی‌شویم‌که‌زندگی‌راتازه‌می کنندوجهان‌رانومی‌سازند.”       اشوزرتشت

عرفان

اندیشه اشوزرتشت مردم جهان را  با پیمودن هفت گام به نور حقیقت نزدیک می‌کند و این در هر زمانی امکان پذیر است. عرفان زرتشت شناخت راهی است که از بهمن یا نیک‌اندیشی شروع می‌شود و با گذر از بهترین راستی ، شهریاری بر خویشتن، عشق پاک ، رسایی و جاودانگی به روشن‌دلی خواهد پیوست.

کار و کوشش

موثرترین عوامل آبادانی و پیشرفت در جهان امروز که خوشبختی و آسایش بشر را به دنبال دارد کار و کوشش است. بینش زرتشت از همگان خواستار است که در راستای پیروی از قانون اشا و با توجه به استعداد و توان خود برای پیشرفت و آسایش جامعه انسانی تلاش کنند. هنر آفرینی در امور زندگی و تلاش در انجام کار نیک، یکی از شیوه‌های پسندیدة نیایش پروردگار است و به همین روی گوشه‌نشینی، ریاضت کشیدن، تنبلی و گدایی از کارهای ناشایسته در اندیشه اشوزرتشت است.

حقوق بشر

در بینش اشوزرتشت بشر از هر نژاد، ملیت و قوم ، با هر زبان و رنگ پوست، دین و عقیده در جهان از حقوقی برابر برخوردارند. برتری طلبی دینی، قومی نژادی در این دین جایگاهی ندارد و زرتشت تنها عامل برتری انسان را پایبندی به ارزش‌های نیک و پیروی از هنجار هستی یعنی پیروی از پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک می‌داند ، در بینش زرتشت برده‌داری و اسارت انسان نیز مردود است.

اندیشه به دیگران

در بینش اشوزرتشت انسان در زندگی وجود جداگانه‌ای نیست که تنها به رستگاری خویش اندیشه داشته باشد او در نیایش پروردگارش آرزو می کند تا بشر به سوی روشنایی و نور حقیقت نزدیک شود، در پیام زرتشت آمده است:  خوشبختی از آن کسی است که در پی خوشبختی دیگران باشد پس تلاش می‌کند تا به آسایش و آرامش دیگران نیز بپردازد به همین روی ویژگی‌های میهمان نوازی، مهربانی، فروتنی و گذشت برای دیگران از ارزش‌های فرهنگ ایرانی شده است.

شادی

اندیشه زرتشت در جهان امروز سرور و شادمانی را سفارش می‌کند، پیروان این آیین شادبودن و خوش زیستن را برگزیده‌اند و از افسردگی و سوگواری دوری می‌کنند شادمانی و سرور یکی از شیوه‌های نیایش پروردگار و نزدیک شدن به اوست. در گاه‌شماری زرتشتیان  با انگیزه‌های طبیعی، نجومی و تاریخی جشن‌هایی پایه‌گزاری شده تا انگیزه‌ای برای گردهم‌آمدن و شادی کردن گروهی باشد.

صلح و دوستی

در آیین زرتشت، جنگ و دشمنی چه در جهت کشورگشایی و چه با نام گسترش دین نادرست و نکوهیده است و انسان با پیوستن و پیروی از اشا باید گسترش دهنده مهربانی فروتنی ، آشتی و یگانگی باشد تا آرامش و دوستی را فراهم سازد.

هر زرتشتی در نیایش روزانه با سرودن بخشی از اوستا پیمان می‌بندد که از دینی پشتیبانی کندکه مخالف جنگ و خون‌ریزی و ستایشگر دوستی، پارسایی و از خود گذشتگی است.

دادگستری

اشوزرتشت دوست‌دار ، پیشنهاد کننده ، گسترش دهنده داد است پس بی قانونی، هرج و مرج و بی هنجاری در جامعه بشری جایگاهی ندارد،  مردم جهان باید  قانونمند باشند و دادگستری را گسترش دهند.

بشود که هرگز بدی و فرمانروایان بد

حفظ محیط زیست

در بینش زرتشت انسان باید باور به پاسداری از طبیعت داشته باشد و از تخریب منابع مادی در جهان هستی پرهیز کند. پاسداشت زیستگاه با پرستاری و نگهداری از چهار عنصر پاک کننده که عبارتند از آب، هوا، خاک و روشنایی از ویژگی‌های آیینی زرتشتیان است. آلوده کردن آنها  در طبیعت و بهره‌گیری نادرست از آب، خاک، هوا و آتش از کارهای ناشایست به حساب می‌آید.

نداشتن فرقه در دین

برخی از مکتب‌ها پس از شکل گیری به فرقه‌های گوناگون تبدیل شده، هرچند این فرقه ها در باور دینی مشترکند و راه یکسانی را ادامه می‌دهند ولی گاهی نیز به تفرقه و جدال می پردازند.

آموزه های اشوزرتشت نمی‌تواند و نباید فرقه ای جداگانه و چند گانه داشته باشد چون همه انسان ها را با خردمندی به راه راستی که تنها راه پیروزی و رستگاری است بر اساس هنجار هستی دعوت کرده است بنابراین در اندیشه زرتشت  دین و فرقه تنها پیوستن به آیین راستی و خرد است.

بهشت و دوزخ

بهشت در بینش زرتشت از واژه وهیشتم منو آمده است که به معنی بهترین منش است و برعکس آن دوزخ است که از واژه دروجومانه آمده یعنی جایگاه دروغ یا تیرگی درونی می‌باشد از این دیدگاه بهشت و یا دوزخ را خداوند برای پاداش یا کیفر روان انسان در دنیای پس از مرگ نیافریده بلکه بهشت و دوزخ واکنش طبیعی رفتار انسان است که در همین جهان به خودش باز می گردد و بر وجدان و روانش اثر می‌گذارد و بهترین شادی و آرامش (بهشت) یا بدترین حالت تیرگی درونی (دوزخ) را برای او  بوجود می‌آورد.

Posted on April 7, 2013, in گوناگون. Bookmark the permalink. Leave a comment.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: